Życie
Albert Camus wychował się w biednej, niepiśmiennej rodzinie żyjącej na przedmieściach Algieru. Był synem pół-Hiszpanki i alzackiego robotnika, który wyemigrował do Algierii w poszukiwaniu zarobku.
Zdobył wykształcenie dzięki wychowawcy, który po długich staraniach uzyskał dla niego stypendium naukowe. Duże znaczenie miała znajomość z profesorem Louisem Germainem, który zachęcał młodego Alberta do nauki i podsuwał mu klasyczne dzieła literatury (pod wpływem jednej z nich,
Żywotów Cezarów Swetoniusza napisze później
Kaligulę). W 1930 uzyskuje maturę i wstępuje na uniwersytet w Algierze, gdzie studiować będzie filozofię i historię kultury antycznej. Kilka lat później zaczynają się jego pierwsze związki z polityką i dziennikarstwem, na krótko wstępuje do Partii Komunistycznej, z której zostaje jednak wydalony z powodu zbyt dużej różnicy zdań. Od 1937 do 1940 pracuje jako dziennikarz w antykolonialnym dzienniku
Alger Républicain. Mniej więcej w tym samym okresie rozpoczyna się jego przygoda z teatrem, w 1936 wraz z przyjaciółmi zakłada bowiem
Théâtre de Travail (
Teatr Pracy), którego pierwsze przedstawienie (grano
Czas Pogardy André Malraux, później Ajschylosa, Gorkiego i innych) okazuje się wielkim sukcesem. Po jego rozwiązaniu zakłada kolejny, o nazwie
L'Equipe. Po krytykowanym artykule wyjeźdża w 1940 do Paryża, po zdobyciu miasta przez Niemców jedzie do Lyonu, stamtąd do Oranu. W 1942 wyjeżdża na stałe do Paryża, gdzie wspólnie z Pascalem Pio redaguje podziemne czasopismo
Combat. W tym okresie zaprzyjaźnia się z
Jeanem-Paulem Sartrem; przyjaźń urywa się po cyklu artykułów Camusa, które poróżniły go z obozem sławnego filozofa, wpływ jej był jednak na tyle silny, że zaczęto przypisywać Camusowi egzystencjalizm, przed czym on sam się bronił. W 1947 ostatecznie odcina się od dziennikarstwa i polityki, by móc w pełni oddać się teatrowi i pisarstwu. Ginie 4 stycznia 1960 roku w wypadku samochodowym, co przyjaciele pisarza określają — nader słusznie — mianem skandalu. Na jego nagrobku zostały wyryte jego własne słowa:
Tu rozumiem, co nazywają chwałą:
Prawo do miłości bez granic.Twórczość
Całą twórczość Camusa można dzielić według wielu kryteriów, z których najbardziej chyba znane są tryptyki:
Mit Syzyfa, do którego zaliczają się
Mit Syzyfa,
Obcy i
Kaligula, oraz Mit Prometeusza:
Człowiek Zbuntowany,
Dżuma,
Nieporozumienie. Dużo oczywistszym podziałem jest rozróżnienie na gatunki literackie. Mamy więc powieści (
Obcy,
Dżuma,
Upadek,
Pierwszy Człowiek, dramaty (
Kaligula,
Stan Oblężenia,
Nieporozumienie), eseje (
Mit Syzyfa,
Prawa i Lewa Strona,
Człowiek Zbuntowany) czy w końcu zbiory opowiadań (
Wygnanie i Królestwo,
Lato). Camus używał pseudonimów Vincent Capable, Jean Meursault, Louis Neuville, Demos, Irenée.
Poglądy
Poglądy Camusa ewoluują od postawy buntu i heroicznego trwania, które jest tematem
Mitu Syzyfa aż do głębokiego humanizmu, któremu wyraz daje w
Dżumie. Postać Kaliguli oraz Meursaulta, bohatera
Obcego, ukazują nie tylko konfrontację żelaznej logiki z ludzką zmysłowością i tak łatwo przyjmowanym światem, odsłaniają dalsze źródła samotności człowieka; są istnymi dziełami o trwaniu nade wszystko. Obaj bohaterowie w końcu pragną śmierci, gdyż właśnie ona prowadzi do ich zwycięstwa — pojednania ze światem. Postrzegani jako szaleńcy, wykluczeni ze społeczeństwa czy to z powodu znikomości (Meursault), czy też wielkości (Kaligula) odgrywanej roli porównani zostają do Syzyfa. Dramat Syzyfa nie polega na wiecznym trwaniu jego mozołu, ale na jego świadomości, na świadomości wiecznej porażki; jego wielkość również — paradoksalnie, chciałoby się rzec — na tej świadomości, które odsłania jego bohaterstwo. Nawiązania do tego tematu można odnaleźć zresztą na przykład w
Dżumie czy w przemówieniu, które wygłosił po odebraniu Literackiej Nagrody Nobla Obraz bohaterów diametralnie zmienia się w drugim tryptyku, do którego należy m. in.
Dżuma. Dominujące w utworze postacie, doktor Rieux (będący zresztą alter ego Camusa) i Tarrou prezentują głębokie zaangażowanie w sprawy człowieka. Jedynym wyznacznikiem moralności jest zwykła uczciwość; ona to każe przede wszystkim bronić człowieka, a co za tym idzie — nie zgadzać się na zło. Innym tematem w twórczości Camusa jest osamotnienie człowieka wobec jego otoczenia, niemożność zrozumienia jego zamierzeń i intencji, niesłuszna ich interpretacja, nadintepretacja nieraz; w efekcie ucieczka od człowieczeństwa — a to przecież jest dla Camusa dżumą.
Na podstawie Wikipedii.